Был һеҙгә дрон түгел. Ракета хәүефе иғлан ителһә, нимә эшләргә?

Ракета хәүефе нимә ул?
«Ракета хәүефе» сигналы ракеталар ҡулланып һөжүм итеү хәүефе бар тигәнде аңлата. Оборона министрлығының тейешле структуралары Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә ракеталарҙы теркәй һәм граждандар мөмкин тиклем үҙ хәүефһеҙлеген хәстәрләй алһын өсөн халыҡҡа хәбәр итеүҙе ойоштора. Ракетаның пилотһыҙ осоу аппаратына ҡарағанда күпкә тиҙерәк хәрәкәт итеүе бәхәсһеҙ, шуға күрә ҡарар ҡабул итеүгә ваҡыт күпкә аҙыраҡ, тимәк, мөмкин тиклем тиҙерәк тейешле саралар күрергә кәрәк», – тип аңлата Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Кирилл Первов.
Республикала бындай хәүефте иҫкәртеү һәм кәметеү буйынса ҙур комплекслы эштәр башҡарыла, улар хаҡында башлыса асыҡтан-асыҡ һөйләнелмәй, ләкин хәбәр итеү ошо эшмәкәрлектең бер йүнәлеше булып тора.

Ундай режим иғлан ителһә, нимә эшләргә?
Беренсенән, власть инструкцияларын теүәл үтәгеҙ. Хәбәр RSCHS контактынан смс булараҡ килә, шулай уҡ социаль селтәрҙәр, интернеттағы киң мәғлүмәт саралары аша таратыла. Ошондай осраҡтарға Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты белгестәре 112 мобиль ҡушымтаһын ҡуйырға тәҡдим итә. Ул нимә эшләргә кәрәк һәм нимә ярамай икәнен тиҙ арала аныҡ итеп әйтәсәк.
Икенсенән, ғауғаға бирелмәгеҙ, бындай режим иғлан ителеү тураһындағы хәбәр ҡайҙалыр ҡасырға кәрәк тигәнде аңлатмай. Ябай һәм аңлайышлы кәңәштәрҙе тотоғоҙ, шул саҡта хәүефһеҙлегегеҙҙе тәьмин итерһегеҙ.
  Урамда булһағыҙ, һаҡланырлыҡ урын – подъезд, паркинг, ер аҫты үткәүеле, бомбанан йәшенеү урыны табығыҙ. Автомобилдә, ваҡытлыса тип еңел материалдарҙан төҙөлгән бинала ҡалырға кәңәш ителмәй.
  Әгәр өйҙә булһағыҙ, тәҙрә пәрҙәләрен ябығыҙ (ярсыҡтарҙан йәрәхәтләнеү хәүефен кәметәсәк) һәм уларға яҡын килмәгеҙ, тәҙрәһеҙ һәм терәк стеналар араһында урынлашҡан урынға – мәҫәлән, ванна бүлмәһенә йәки келәткә инеп, иҙәнгә ултырығыҙ. Күп ҡатлы йорттарҙа подвалға, паркингка йәки аҫҡы ҡатҡа төшөү яҡшыраҡ, лифттарҙы ҡулланырға ярамай. Ҡайһы берәүҙәр һөжүмдән ҙур йорттар домино кеүек ҡыйралыуы ихтимал, тип уйлай, ләкин ысынында иһә был дөрөҫ түгел, барыһы ла уйланылған, подвалда йәки паркингта булыу хәүефһеҙ. Шәхси йортта йәшәһәгеҙ, тәҙрәләрҙе ябып, тәҙрәһеҙ бүлмәгә инегеҙ.
  Транспортта йәки машинала булһағыҙ, туҡтағыҙ һәм иң яҡындағы көплө урынға барығыҙ.

Нимә булды?
27 февралдә Волга буйында тәүге тапҡыр ракета хәүефе режимы иғлан ителде. «Российская газета» баҫмаһы яҙыуынса, тәүге сигналдар төш тирәһендә күренә башлаған. Беҙҙең ваҡыт буйынса көндөҙгө 3-сө яртыла Һамар өлкәһендә хәүефле хәл иғлан ителде. Төбәк башлығы Вячеслав Федорищев төбәк халҡын өйҙә ҡалырға саҡырҙы. Ҡазанда балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәрен һәм мәктәп уҡыусыларын йәшеренеү урындарына алып барҙылар, икенсе сменалағы дәрестәр туҡтатылды. Башҡортостанда ракета хәүефе тураһында яҡынса 15 сәғәт 35 минутта иғлан иттеләр, ә сикләүҙәр 17 сәғәт 10 минутта алынды, йәғни айырым режим сәғәт ярым самаһы дауам итте, кешеләргә махсус хәүефһеҙлек саралары талап ителмәне.
Һуңғараҡ ТАСС ике ракета Сыуашстанға һөжүм итергә маташыуын хәбәр итте, береһе бәреп төшөрөлдө, икенсеһе йүнәлешен үҙгәртте һәм төбәктән ситкә осто. Һуңғараҡ уны ла бәреп төшөрҙөләр.
Киң мәғлүмәт саралары хәбәр итеүенсә, улар Британияла етештерелгән FP-5 ракетаһы (Украинала «Фламинго» булараҡ билдәле) булғандыр, тип фаразлана. Был ракеталар 3000 километрға тиклем оса ала, ҡанатының ҡоласы 6 метр, хәрби өлөшөнөң ауырлығы – бер тонна.

Ошо көндәрҙә бөтә республика буйынса хәбәр итеү сиреналары һыналды. Был ваҡиғалар бер-береһенә бәйлеме?
Юҡ, сиренаны тикшереү – йыл һайын ойошторолған планлы сара. 1 мартта Бөтә донъя граждандар оборонаһы көнө билдәләнә, шуға күрә айҙың тәүге көндәрендә халыҡҡа хәбәр итеү буйынса бөтә Рәсәй күнекмәһе үткәрелә. Кәрәк булғанда уны башҡа ваҡытта ла ҡабатлайҙар, әммә кәм тигәндә бер аҙна алдан киң мәғлүмәт саралары һәм социаль селтәрҙәр аша халыҡты «тыныс булығыҙ, был – уҡыу күнекмәһе» тип бер нисә тапҡыр иҫкәртәләр.
Быйыл сиреналарҙан, шулай уҡ телевидение һәм радио аша «Иғтибар» сигналын трансляциялауҙан тыш, Өфөлә күп ҡатлы йорттарҙа домофон селтәре аша хәбәр итеүҙе һынап ҡаранылар. Команда буйынса улар асыла. Был, ысын хәүеф янаған осраҡта, урамдан кешеләр подъездарға инеп йәшеренә алһын өсөн кәрәк.

Сикләү алынғандан һуң нимә эшләргә
Рәсәй армияһында ҡыйыу һәм профессиональ кешеләр хеҙмәт итә, улар үҙ эшен белә, шуға күрә Рәсәйгә табан һәм уның биләмәһендә осоп барған бөтә ҡурҡыныс тыуҙырған объект хәүефһеҙ зонала бәреп төшөрөлә. Улай булыу ихтималлығы бик аҙ, әммә ғәҙәттән тыш хәл килеп тыуһа, ышыҡ урындан һаҡ ҡына сығығыҙ, юлды иғтибар менән ҡарағыҙ, шартламаған боеприпастар ятып ҡуймаһын. Уларға яҡынлашыу, ҡағылыу, фотоға төшөрөү, интернетҡа йәки мессенджерҙарға һалыу ҡәтғи тыйыла.
Табылдыҡ тураһында Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына 112 номеры буйынса хәбәр итергә кәрәк. Әгәр хәүефле объект ойошма биләмәһендә табылһа, етәкселек кешеләрҙе эвакуацияларға тейеш. Урамда йәки торлаҡ йортта 150-200 метрҙан кәм булмаған арауыҡҡа ситкә китергә кәрәк.
Ракета хәүефе – һәр секунд әһәмиәтле булған хәл. Үҙеңде тотоу ҡағиҙәләрен һәм ышыҡ урындарҙы белеү ғүмерҙе ҡотҡарырға мөмкин. Хафаға бирелмәгеҙ, рәсми мәғлүмәт сығанаҡтарына ышанығыҙ һәм барыһы ла яҡшы буласаҡ!

Материалды «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто» акционерҙар йәмғиәте редакцияһы әҙерләне.